Nhà có người bệnh nên kiểm soát chất lượng không khí thế nào?
Khi trong nhà có người đang mắc các bệnh như: bệnh hô hấp, tim mạch, ung thư hay đang trong giai đoạn hồi phục sau phẫu thuật thì chất lượng không khí trong nhà là một yếu tố quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình điều trị và hồi phục của người bệnh. Không khí trong nhà tưởng chừng sẽ an toàn hơn so với môi trường bên ngoài nhưng thực tế, nó có thể chứa các hạt bụi mịn, nấm mốc, vi khuẩn, hóa chất bay hơi và nhiều tác nhân gây hại khác và thậm chí còn có thể ô nhiễm hơn không khí ngoài trời. Vậy nên việc đảm bảo chất lượng không khí trong nhà luôn được trong lành, thoáng mát trở nên rất quan trọng với sức khỏe của người bệnh.
Vì sao chất lượng không khí quan trọng với người bệnh?
Người đang mắc bệnh, đặc biệt là các bệnh về hô hấp như: hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, viêm phổi và các bệnh về tim mạch, ung thư đang điều trị hoặc người mới phẫu thuật thường có hệ miễn dịch yếu và đồng thời, chức năng các cơ quan trong cơ thể cũng hoạt động kém hiệu quả hơn bình thường. Trong tình trạng đó, cơ thể người bệnh không đủ khả năng chống chịu và đẩy các tác nhân ô nhiễm không khí như: bụi mịn, vi khuẩn hay hóa chất độc hại ra khỏi cơ vậy. Vì vậy, một môi trường không khí kém chất lượng có thể gây lên các ảnh hưởng xấu cho người bệnh như:
- Khiến các triệu chứng hô hấp như ho, khó thở, tức ngực ngày càng trở nên nặng hơn.
- Kích hoạt phản ứng viêm trong cơ thể, làm chậm lại quá trình hồi phục vết thương hoặc tổn thương mô.
- Tăng nguy cơ gây nhiễm trùng đường hô hấp thứ phát, đặc biệt rất nguy hiểm với những người có hệ miễn dịch bị suy giảm do hóa trị, xạ trị trong giai đoạn điều trị bệnh.
- Gây rối loạn giấc ngủ, khiến cơ thể trở nên mệt mỏi, ảnh hưởng gián tiếp đến tinh thần và khả năng phục hồi tổng thể.
Vậy nên việc kiểm soát chất lượng không khí trong nhà, đem bầu không khí trong lành, giàu oxy không chỉ là việc nên làm mà còn là việc rất cần thiết trong quá trình chăm sóc người bệnh tại nhà.
Những nguồn gây ô nhiễm không khí trong nhà cần lưu ý
Đầu tiên là bụi mịn PM2.5, các hạt bụi siêu nhỏ xâm nhập vào nhà từ môi trường bên ngoài và dù ở trong nhà đóng kín các cửa thì bụi mịn vẫn có thể lọt qua các khe cửa, hệ thống thông gió mà vào trong được. Đặc biệt là không gian sống ở các khu vực gần đường giao thông hoặc khu công nghiệp thì lượng bụi mịn bay vào nhà càng nhiều hơn.
Thứ hai là nấm mốc và vi khuẩn, chúng phát triển mạnh ở những nơi ẩm thấp như: phòng tắm, gầm tủ, góc tường bị thấm nước và bào tử nấm mốc chính là tác nhân gây ra dị ứng và nhiễm trùng hô hấp nguy hiểm với người bệnh.
Thứ ba là hợp chất hữu cơ bay hơi (VOCs) có trong sơn tường, đồ nội thất mới, nước hoa xịt phòng, chất tẩy rửa hay thuốc xịt côn trùng. Đây là những hóa chất có thể gây kích ứng đường hô hấp và ảnh hưởng xấu đến hệ thần kinh nếu tiếp xúc lâu dài.
Thứ tư là khói và mùi từ nấu ăn, đặc biệt khi trong bếp không lắp hệ thống hút mùi tốt, khói và dầu mỡ chứa nhiều hạt bụi mịn và các hợp chất gây hại cho người bệnh.
Thứ năm là lông thú cưng, phấn hoa, đây là các dị nguyên phổ biến gây ra dị ứng và đặc biệt nguy hiểm với người mắc bệnh hen suyễn hoặc bệnh phổi mãn tính.
Thứ sáu là khói thuốc lá. Dù là khói thuốc thụ động (hút thuốc trong nhà hoặc gần cửa sổ) đều gây ra tác hại nghiêm trọng đối với mọi người xung quanh, đặc biệt với những người mắc bệnh tim mạch và hô hấp.
Giải pháp kiểm soát chất lượng không khí trong nhà
1. Sử dụng máy cấp khí tươi có bộ lọc HEPA H12 trở lên
Đây là giải pháp hiệu quả nhất để loại bỏ các hạt bụi mịn, phấn hoa, lông thú và vi khuẩn trong không khí. Nên lựa chọn máy lọc phù hợp với diện tích phòng, nên đặt máy trong phòng ngủ hoặc phòng mà người bệnh dành thời gian trong ngày nhiều nhất. Phải chú ý vệ sinh, thay lõi lọc định kỳ theo khuyến cáo của nhà sản xuất để đảm bảo hiệu quả lọc luôn ở mức tối ưu..
2. Kiểm soát độ ẩm để ngăn nấm mốc
Độ ẩm lý tưởng trong nhà chỉ nên duy trì trong khoảng từ 40-60%. Sử dụng máy hút ẩm ở những khu vực dễ ẩm thấp, đảm bảo hệ thống thông gió ở phòng tắm luôn trong tình trạng hoạt động tốt và phải xử lý ngay các vết thấm dột, ẩm mốc trên tường, trần nhà trước khi chúng lan rộng ra.
3. Thông gió hợp lý, đúng thời điểm
Mở cửa sổ giúp trao đổi không khí, giảm nồng độ VOCs và khí CO2 tích tụ trong nhà. Nhưng cần tránh mở cửa vào các giờ cao điểm trong tham gia giao thông hoặc khi chỉ số chất lượng không khí ở ngoài trời đạt mức cao. Thời điểm lý tưởng để thông gió thường vào buổi sáng sớm hoặc sau cơn mưa khi không khí ngoài trời tương đối sạch.
4. Hạn chế tối đa các nguồn hóa chất và mùi mạnh
Tránh sử dụng nước hoa xịt phòng, nến thơm hoặc các sản phẩm tẩy rửa có mùi hóa chất nồng trong phòng người bệnh. Khi sơn sửa nhà hay mua đồ nội thất mới thì nên chọn các sản phẩm có nhãn “low-VOC” và để trong môi trường thông thoáng, chờ bay hết mùi trước khi người bệnh sử dụng không gian đó.
5. Vệ sinh nhà cửa thường xuyên và đúng cách
Nên hút bụi bằng máy có bộ lọc HEPA thay vì chỉ quét chổi thông thường, vì khi dùng chổi nó dễ làm bụi bẩn phát tán ngược lại vào không khí. Lau dọn nhà cửa bằng khăn ẩm để tránh bụi bay lên, đồng thời thường xuyên giặt giũ chăn ga gối để hạn chế bụi bẩn. Nên vệ sinh phòng trong lúc người bệnh không có mặt trong phòng và đợi không khí ổn định trở lại rồi mới để người bệnh quay về phòng..
6. Cải thiện thông gió khu vực bếp
Luôn bật máy hút mùi khi nấu ăn, Luôn ưu tiên các phương pháp nấu ít khói như hấp, luộc thay vì chiên xào nhiều dầu mỡ nhất có thể và tránh để người bệnh ở gần khu vực bếp trong lúc nấu nướng.
7. Tuyệt đối không hút thuốc trong nhà
Đây là nguyên tắc bắt buộc và không có ngoại lệ. Nó đặc biệt quan trọng đối với gia đình có người đang mắc bệnh hô hấp, tim mạch hoặc ung thư, vì khói thuốc lá thụ động chứa hàng nghìn hóa chất độc hại, nó có thể khiến tình trạng bệnh trở nên nặng hơn và cản trở quá trình điều trị.
8. Bổ sung cây xanh lọc không khí ở mức hợp lý
Nên trồng một số loại cây như lưỡi hổ, trầu bà, lan ý vì chúng có khả năng hấp thụ một số chất ô nhiễm nhẹ và cải thiện chất lượng không khí trong không gian sống. Nhưng cũng cần lưu ý rằng không nên đặt quá nhiều cây trong phòng người bệnh vì đất trồng có thể là môi trường phát triển nấm mốc nếu không được chăm sóc đúng cách.
9. Theo dõi và điều chỉnh kịp thời
Mỗi gia đình nên trang bị sẵn thiết bị đo chất lượng không khí trong nhà để đo bụi mịn PM2.5, độ ẩm, khí CO2, để từ đó theo dõi và điều chỉnh kịp thời. Đồng thời, nên tham khảo ý kiến từ bác sĩ, chuyên gia điều trị về những khuyến cáo riêng phù hợp với tình trạng bệnh cụ thể của người bệnh.
